ஆபிரிக்க மீள் உருவாக்கம் ​

AfRiCa ReMix - ஆப்பிரிக்கா ரீமிக்ஸ்.

ஆபிரிக்கக் கண்டத்தின் தற்போதய நிகழ்வுகள்

​Africa Ramix ஆபிரிக்கா மீள் உருவாக்கம் எனலாம் 

ஆபிரிக்க மண்ணினதும், மக்களினதும் - இறந்த, நிகழ், எதிர்கால நிகழ்வுகளை மையமாகக்கொண்ட மிகப்பிரமாண்டமாக ஒழுங்கமைக்கப்பட்ட  காண்பியம் இது.  நவீன கலைக்கூடமான "பரிஸ் - ஜோர்ச் பொம்பிடுவில்" (George Pompidou - Paris) ஒழுங்கு படுத்தப்பட்ட உற்பத்தி, மீள் உற்பத்தி செய்யப்பட்ட படைப்புக்களே "ஆபிரிக்கா றீமிக்ஸ்" - Africa Remix காட்சிப்படுத்தல். ஆப்பிரிக்க கலைஞர்கள் உலகளாவிய ரீதியில் எவ்வாறு பங்களிக்கிறார்கள் என்பதைப் பறை சாற்றுகிறது காண்பியம்.

பண்டைய வழிகளை இன்றும் தமது வாழ்க்கை முறையிலும், உணவு, உடை, கட்டடக்கலை, இயற்கையாக தயாரிக்கும் வர்ண சாயங்களை பண்பாட்டு நிகழ்வுகளுக்காக பயன்படுத்துதல், உடல்களில் வரைதல், முகங்களில் வரைதல் போன்றவற்றிலும் பாரம்பரிய, பண்டைய வழி முறைகளை வெளிக்காட்டுதலிலும் ஆபிரிக்கர்கள் இன்றும் மகிழ்ச்சியும் பெருமிதமும் கொள்கின்றனர். தமது பண்பாட்டை கபடமின்றி, கூச்சமின்றி புகலிடத்திலும் வெளிப்படுத்தலை தமது அடையாளமாக கொண்டுள்ளனர்.  தாய்வழி சமூக வாழ்வியலை இன்றும் பேணுகின்றனர். ஆபிரிக்க நாடுகளில் பெரும் தொகையினர்  இஸ்லாமிய மார்க்கத்தை தழுவிய போதிலும் தமது மண்ணின் பண்பாட்டு அடையாளங்களை சுமந்துசெல்லவும் அடுத்த தலைமுறையினருக்கு கையளித்தலிலும் கவனம் கொள்கின்றனர். ஆபிரிக்க நிலப்பரப்பின் பெரும் பகுதியை தனதாக்கிய இங்கிலாந்து, பிரான்ஸ் போன்ற நாடுகளே தற்போது ஆபிரிக்கர்கள் அதிகமாக வாழும் ஐரோப்பிய நாடுகளாகும். இங்கே ஏற்றத்தாழ்வுகளும் பொருளாதார சிக்கல்களுக்கும் முகம் கொடுக்கும் அவர்கள் பரிதாபம். நேர்முகமாக ஆப்பிரிக்கா ரீமிக்ஸ் காண்பியம் இருண்ட பக்கங்களின் சாட்சி.  

ஆபிரிக்கா றீமிக்ஸ் காண்பியத்தில்  இருபத்தைந்து நாடுகளைச் சேர்ந்த நூறுக்கு மேற்பட்ட கலைஞர்களின் இருநூறுக்கு மேற்பட்ட படைப்புகள் பதிவாகி இருந்தன. கலை என்ற நோக்கிலே ஓவியம், சிற்பம், தபானக்கலை installation, புகைப்படம், காணொளி Video அலங்கார வேலைகள் Design, துணி அலங்கார வேலைகள், இசை, எழுத்து, போன்று மேலும் பல படைப்புக்கள்  காட்சிப்படுத்தப்பட்டிருந்தன.
​
தமது சொந்த மண்ணிலேயே அடிமைகளாக்கப்பட்ட மக்களின் வலிகளையும் வேதனைகளையும் சுமந்த மண் அது. ஆபிரிக்கா என்ற பெயர் கூட காலனியத்தவர்களால் சூடப்பட்டதுதானே. சமகாலத்து ஆபிரிக்க படைப்பாளிகளின் படைப்புகளின் வீரியமும் கதை சொல்லும் படைப்புகளும் உலகளாவிய ரீதியில் அங்கீகாரம் கிடைத்துவருவது வியப்பல்ல. இது அவர்களுக்கான தருணம்...  

படைப்பாளிகளின் கருத்துகளை முன்வைப்பதிலும், படைப்புகளை வெளிக்காட்டுவதிலும் அக்கறை உள்ள மனிதரும் ஜோர்ச் பொம்புதுவின் பொறுப்பாளருமான சிமொன்  "Simon Nijam" அவர்கள் இரண்டு முக்கியமான நோக்கங்களை அந்த ஆபிரிக்கா றீமிக்ஸில் கொண்டிருக்கிறார்.

• ஆபிரிக்காவில் உள்ள படைப்பாளிகளை வெளிக்காட்டுவதும், அங்கும் பலதரப்பட்ட மக்கள் வாழ்கிறார்கள் என்பதும்
• ​முக்கியமாக ஏனைய கண்டத்து மக்கள், ஆபிரிக்கா மீதான தவறான கலைநோக்கை உடைத்தலும்

​காண்பியத்தின் முக்கிய மூன்று கருப்பொருள்கள் -

• அடையாளம் மற்றும் வரலாறு (Identity and History): கலைஞர்கள் கடந்த கால வரலாற்றைச் சுமந்துகொண்டு, தற்கால அடையாளத்தை எவ்வாறு உருவாக்குகிறார்கள் என்பதை ஆராய்தல். 
• உடல் மற்றும் ஆன்மா (Body and Soul): மதம், ஆன்மீகம் மற்றும் மனித உருவத்தின் மீதான கவனம். இறப்பு - பிறப்பு.
• நகரம் மற்றும் நிலம் (City and Land): ஆப்பிரிக்க பெருநகரங்களின் வேகமான வளர்ச்சி மற்றும் சுற்றுச்சூழலுடனான உறவு மாற்றம். சாதக - பாதகங்கள்.

ஆபிரிக்கா றீமிக்ஸில் பங்குபற்றிய படைப்பாளிகளின் கருத்துகளும், படைப்புகளின் கருத்துகளும்.

அப்துலை கொனாடே - Abdoulaye Konaté

• அங்கு காட்சிப்படுத்தப்பட்டுள்ள - துணிகளால் தைக்கப்பட்ட ஏழு உருவங்கள், கலாச்சாரங்கள் மூலமாக வாழ்க்கையில் மனிதர்கள் சந்திக்கும் ஏழு காலகட்டங்களைக் குறிக்கிறது. 
• ஒவ்வொரு ஓவியங்களிற்கும் கீழே ஒவ்வொரு மதங்களின் குறியீடுகள் குறிக்கப்பட்டுள்ளது.
• இறுதி ஓவியம் மனிதனின் இறுதிக்கட்டத்தை குறித்து நிற்கிறது.

விலி பெஸ்ரர் - Willie Bester 

• அப்பாட்டைட் 'Apartheid"  காலகட்டத்திலிருந்த சேர்க்கப்பட்ட குப்பைகளால் தயாரிக்கப்பட்ட சிற்பக்கலைகள்.
• சகல மக்களுக்கும் சம உரிமை கிடைக்கும் பட்சத்திலேயே மேலோங்கிய குடியரசும் அமைதியும் நிலவும். 
• அங்கு காட்டப்பட்டிருந்த ஒவ்வொரு படைப்புக்களின் நோக்கங்கள் பல மக்களின் குரல்களும், அலறல்களும், ஆவணங்களும், எழுத்துக்களும், வெளிக்காட்டப்பட முடியாமல் இருந்ததும், மறைக்கப்பட்டதும், அழிக்கப்பட்டதுமே காரணங்கள்.

ரொமுவல் ஹசொமெ  - Romuald Hazoumè

• குப்பைகளாலும் கஞ்சல்களாலும் கைவிடப்பட்ட பொருட்களாலும்  தயாரிக்கப்பட்ட இவரது சிற்பங்கள் 'சிற்பங்களின் சுவர்" என பெயரிடப்பட்டுள்ளது. Town Ship Wall இதை தயாரிக்க சேகரிக்கப்பட்டவை ஆபிரிக்கரின் வழமையான பாவனையில் உள்ளதும் ஆனால் ஜெர்மனியில் இருந்து கிடைக்கப்பட்டதுமாகும்.
• இவர் தயாரித்த முதல் முகமூடி 1987-1988.
• பாரம்பரியமாக மரத்தாலான முகமூடிகளே ஆபிரிக்கர் தயாரிக்கின்றனர் ஆனால் அவர் சற்று தயங்கியதன் காரணம், முகமூடியை பிளாஸ்டிக்கால் (நெகிழி) உருவாக்கியதே. அவர் தயங்கியது பாரம்பரிய மக்களுக்கும் மதகுருமார்களுக்குமே. இருந்தும் இரு மதகுருமார்களின் சந்திப்பின் பின்னர் மனம் தெளிந்தார். 
• மதகுருமார்கள் கூறியதாவது அம்முகமூடிகளை ஏன் தயாரித்தேன்? என்று விளக்கும் பட்சத்தில் அவை அவ்வெதிர்ப்புகளை எதிர்கொள்ளப் போவதில்லை.
• இவரின் நோக்கம் - ஐரோப்பியர்கள் ஆபிரிக்க மரத்தாலான முகமூடிகளை எடுத்து பிளாஸ்டிக் போன்ற குப்பைகளை ஆப்பிரிக்காவில் விட்டுச் சென்றனர். இதன் காரணமாக அவர்கள் விட்டுச்சென்ற குப்பை மூலம் நான் முகமூடி தயாரித்தேன். இவ்வாறே அவர்களின் குப்பைகளை மீண்டும் அவர்களுக்கு கொடுக்கின்றேன்.

சாமுஎல் ஃபோசோ - Samuel Fosso

• நான் கொஞ்சம் கதை சொல்கிறேன்.
• கிராமத்து தலைவர்களும் ஆபிரிக்க அரசர்களும் அவர்களது மனச்சாட்சியும் , கடமைகளை உணரும் சக்தியும்.
• சொந்த மனிதர்களே சொந்த மனிதர்களை  ஐரோப்பியர்களுக்கும் அரேபியர்களுக்கும் விற்றனர், ஏன்? ஓரிரு முத்துக்களுக்கும் கைப்பிடியளவு சோகிகளுக்குமே!

அன்ரோனியோ ஒலே - António Olé​

• இவரது புகைப்பட வேலை நீண்ட ஆண்டுப் பயனத்தில் அவரால் எடுக்கப்பட்ட புகைப்படங்கள் புகைப்படச் சுவர் 'Photo Wall" என குறித்து நிற்கின்றது.
• இவரது முக்கிய புகைப்படங்களாக  அங்கோலா நாட்டின் வீடுகளையும் கட்டிடங்களையும் காணலாம்.
• பாழடைந்த வீடுகளும், போரால் அழிந்த வீடுகளும் இன்னும் அரைகுறை உயிருடன் காட்சி அளிப்பது, அங்கோலாவின் இறந்தகால, நிகழ்கால, எதிர்காலத்தை குறித்து நிற்கின்றன.

​எல் அனட்சுயி - El Anatsui

• மதுபான போத்தலின் வீசப்பட்ட இரும்பு மூடிகளால் உருவாக்கப்பட்ட பளபளக்கும் மிக நீண்ட திரைச்சீலை.
• கடந்த காலத்தில், தங்கம் மற்றும் அடிமைகளுக்குப் பதிலாக ஐரோப்பியர்கள் ஆப்பிரிக்கர்களுக்கு மது பானங்களை வழங்கினர்.  அந்த வரலாற்றின் எஞ்சிய பகுதியே இவை.
• ஒவ்வொரு மூடியும் ஒரு மனிதரால் பயன்படுத்தப்பட்டது. ஆயிரக்கணக்கான மூடிகளை இரும்பு கம்பிகளால் இணைத்தல். ஆயிரக்கணக்கான மனிதர்களின் கதைகளை ஒன்றாக இணைத்தலே - வரலாறு பேசட்டும் 
• இரும்பு திரைச்சீலை - துணி போல வளைந்து கொடுக்கும் தன்மை கொண்டவை. இது வாழ்க்கையின் மாற்றங்களைக் கண்காணிக்கிறது.

வங்கேச்சி முட்டு - Wangechi Mutu

• நாகரீக விமர்சன (பேஷன்) பத்திரிகைகள், சஞ்சிகைகள் மற்றும் விளம்பரப் படங்களிலிருந்து வெட்டி எடுத்த - ஓட்டுச்சித்திரங்கள். 
• ​நாம் எதைப் பார்க்க வேண்டும், எப்படி இருக்க வேண்டும் என்று ஊடகங்கள் நம்மை எப்படிக் கட்டாயப்படுத்துதல், கண்கட்டு வித்தையால் எம் பார்வையை திசை திருப்புதல். கிளுகிளுப்பு நாகரீகத்தில் எம்மை மயக்குதல். 
• கறுப்பினப் பெண்களின் உடல் ஊடகங்களில் பெரும்பாலும் தவறாகவே சித்தரிக்கப்படுகிறது.
• பெண்களை விசித்திரமான, அதே சமயம் சக்திவாய்ந்த உருவங்களாகக் படைத்தல் இதன் மூலம் அவர்களை வெறும் "அழகுப் பொருளாக" பார்ப்பதை தவிர்த்தல்.

​------------------------------------

• உடைந்த பாகங்கள் மற்றும் விலங்குகளின் உறுப்புகளை இணைத்தல்.
• எதிர்கால மனித இனத்தின் நாகரீக போக்கின் வெளிப்பாட்டின் கற்பனை  வடிவம் - Afrofuturism  'ஆஃப்ரோஃபியூச்சரிசம்' (ஆபிரிக்க எதிர்காலவியல்) 
• வன்முறையாலும் வரலாற்றாலும் பாதிக்கப்பட்ட பெண்கள் மீண்டும் தங்களை வலிமையாக்கிக் கொள்வதையும் மீண்டு எழுவதையும்  குறிக்கிறது.

ஷெரி சம்பா - Chéri Samba

• எழுத்துகளைப் பயன்படுத்துதல் - தன்னையே வரைதல்
• பிரஞ்சு அல்லது லிங்கலா Lingala மொழியை பயன்படுத்தி பல்தரப்பட்ட மக்களும் வெறும் படம் பார்ப்பதை விட செய்தியை வாசித்தும் புரிந்துகொள்ளட்டும். வாசிக்கட்டும் - வாசிக்கட்டும். 
• ஓவியங்களில் தன்னை ஒரு கதாபாத்திரமாக வரைவதன் மூலம்  இச்சமூகத்தின் நிகழ்வுகளின் சாதக பாதகங்களை சதா கவனிக்கிறேன் - தான் ஒரு சாட்சியாக.
• கலை என்பது சமூகத்திற்குப் பயன்பட வேண்டும். கொங்கோ Congo நாட்டின் ஊழல், அரசியல் மற்றும் மக்களின் அன்றாடப் போராட்டங்களை படைப்புகள் பிரதிபலிக்கின்றன - ஒரு கண்ணாடியாக..
• பிரகாசமான வர்ண படைப்புகள் மூலம் - கலை என்பது படித்தவர்களுக்கு மட்டும் அல்ல, சாலையில் நடக்கும் சாதாரண மனிதனும் கொண்டாடட்டும்,  அவனுக்கும் புரிய வேண்டும்.

பொம்பிடு காண்பியகத்தின் ஆறாம் (மா)மடியில் இக்காண்பியம். இக்காண்பியத்தை கண்ணுற்று நகருக்கையில் நாம் நிற்கும் தளத்திலிருந்து மேற்சுவர் வரையிலுமாக வடிவமைக்கப்பட்டிருந்த பெரிய கண்ணாடி யன்னல்கள் அழகுதான். ஊடு, பாரிஸ் மாநகரத்தை உற்றுநோக்கையில் கறுப்பின மக்கள் கட்டெறும்புகள் போல் நகர்வது மட்டுமே தெரிந்தது. குப்பை வண்டிகளில், சாலை துப்பரவு செய்பவர், புகையிரத நிலையங்களை கூட்டுபவர், பாரிஸ் நிறைந்த உணவு விடுதிகளின் துப்பரவு தொழில்கள் என மற்றைய இனத்தவர் செய்ய மறுக்கும் தொழில்கள் எல்லாமே கறுப்பின மக்களின் வாழ்வாதாரத்தை நிர்ணகிக்கிறது. நேர்மறையாக கறுப்பின கோடீஸ்வரர்களுக்கும் பாரிஸில் பஞ்சமில்லை. பாரிஸ் நகரம் ஆப்பிரிக்க கலையுடன் ஒரு நீண்ட மற்றும் சிக்கலான வரலாற்றைக் கொண்டுள்ளது. நீண்டகாலமாக ஆப்பிரிக்க மரபுக் கலைகள் மானுடவியல் அருங்காட்சியகங்களில் மட்டுமே வைக்கப்பட்டிருந்தன. ஆனால், போம்பிடு போன்ற நவீன கலை மையத்தில் ஆபிரிக்க நவீன படைப்புகள் காட்சிப்படுத்தப்பட்டபோது, அது காலனித்துவம் மற்றும் உலகமயமாக்கல் குறித்த புதிய விவாதங்களை கட்டவிழ்க்கிறது 
​
கடந்த 25.05 தொடக்கம்  08.08.2005 வரை பாரிஸில் நடைபெற்ற ஆபிரிக்கா றீமிக்ஸ் கண்காட்சி யப்பானில் - டோக்கியோவில் உள்ள மொரி ஆர்ட் மியுசியத்தில் Mory Art Muserum வைகாசி-ஆனி 2006 வரை காட்சிப்படுத்தப்படவுள்ளது. இது ஒரு நகரும் காண்பிய நிகழ்வாகிறது கலை வரலாற்றில்.

Exhibition catalogue

ஆபிரிக்க மீள் உருவாக்கம் ​ AfRiCa ReMix
ஆபிரிக்கக் கண்டத்தின் தற்போதய நிகழ்வுகள்
"எரிமலை" சஞ்சிகை - இலக்கிய மாத இதழ் 
May 2006
VP. வாசுகன்
www.vasuhan.com

குறிப்பு - மேலிணைப்பு - Desert flower 2009 "பாலைவன பூ" என்ற முழுநீள திரைப்படம் மேலே குறிப்பிட்ட சில படைப்பாளிகளின் கருத்துக்களோடு பொருந்திப்போகும் மிகக்காத்திரமான ஓர் காவியம். 

​english 

Africa Remix

Africa RemixThe article reviews the monumental exhibition "Africa Remix" held at the Centre Georges Pompidou in Paris. Featuring over 200 works by more than 100 artists from 25 countries, the exhibition serves as a "re-creation" of Africa. It challenges the Western gaze, shifting the narrative from traditional "tribal" artifacts found in anthropology museums to a vibrant, global, and contemporary artistic contribution.
The exhibition, curated by Simon Njami, focused on three core themes:

1. Identity and History: How artists reconstruct modern identity while carrying the weight of the past.
2. Body and Soul: Exploring religion, spirituality, and the human form (life and death).
3. City and Land: The rapid urbanization of African mega-cities and their changing relationship with the environment.

Featured Artists and Their MessagesThe author highlights several artists who use diverse mediums—from sculptures made of recycled waste to digital media—to tell the African story:

• Willie Bester (South Africa): Uses scrap metal from the Apartheid era to build sculptures, advocating that peace only exists where there is equal rights for all.
• Abdoulaye Konaté (Mali): Uses textiles to depict the seven stages of life and the intersection of different religious symbols.
• Romuald Hazoumè (Benin): Creates masks from discarded plastic jerry cans. His work is a powerful critique of global trade: Europeans took Africa's wooden masks and left behind plastic waste; he returns that waste to them as art.
• Samuel Fosso (Central African Republic): Uses photography to reflect on the dark history of slavery, questioning the conscience of local leaders who sold their own people for mere pearls and shells.
• El Anatsui (Ghana): Creates shimmering tapestries from discarded liquor bottle caps, symbolizing how Europeans once traded alcohol for African gold and slaves.
• Wangechi Mutu (Kenya): Combines fashion magazine cut-outs with organic forms to critique the misrepresentation of Black women in media and explores Afrofuturism.
• Chéri Samba (Congo): Uses bright colors and text (French/Lingala) to ensure his art is accessible to the common man on the street, acting as a "mirror" to political corruption.

The Paris ParadoxThe author provides a poignant closing observation from the 6th floor of the Pompidou Centre. While the museum celebrates African art inside, a look through the floor-to-ceiling windows reveals the reality of the African diaspora in Paris. He notes that Black immigrants often perform the labor-intensive jobs (cleaning streets, trains, and kitchens) that others refuse.
ConclusionThe exhibition marks a significant shift in art history. By placing African contemporary art in a modern center like the Pompidou, it breaks the "colonial cage" of anthropology museums and sparks new dialogues on globalization. After its stint in Paris, the exhibition moved to the Mori Art Museum in Tokyo (2006), continuing its journey as a "moving landmark" in the world of art.

​française

Africa Remix : La Re-création de l'AfriqueRéalités contemporaines du continent africain D'après l'article de VP. Vasuhan, publié dans le magazine littéraire Erimalai (mai 2006).

Présentation de l'expositionL'exposition « Africa Remix », présentée au Centre Georges Pompidou à Paris, est une œuvre monumentale qui explore le passé, le présent et le futur de la terre et du peuple africain. À travers les créations de plus de 100 artistes issus de 25 pays, cette exposition met en lumière la contribution des artistes africains à l'échelle mondiale, redéfinissant ainsi l'image du continent.
Identité et CultureMalgré la modernité, les Africains conservent avec fierté leurs modes de vie ancestraux : alimentation, architecture, vêtements et l’usage de pigments naturels pour les rituels et les peintures corporelles. Même avec l'influence de l'Islam dans de nombreux pays, les racines culturelles restent vivaces. L'auteur souligne le contraste saisissant en Europe (notamment en Angleterre et en France), où les immigrés africains, tout en préservant leur identité sans complexe, font face à des inégalités socio-économiques criantes.
Les trois thèmes majeurs (curateur : Simon Njami)

1. Identité et Histoire : Comment les artistes façonnent une identité contemporaine tout en portant le poids de l'histoire.
   
2. Corps et Âme : Une réflexion sur la religion, la spiritualité et le cycle de la vie (naissance et mort).
   
3. Ville et Terre : L'urbanisation rapide des mégapoles africaines et l'évolution de la relation avec l'environnement.
   

Portraits d'Artistes et Engagement

• Willie Bester (Afrique du Sud) : Crée des sculptures à partir de déchets accumulés durant l'époque de l'Apartheid. Son message : la paix ne peut exister que là où l'égalité des droits est garantie pour tous.
  
• Abdoulaye Konaté (Mali) : Utilise le textile pour représenter les sept étapes de la vie à travers les cultures et les symboles religieux.
  
• António Olé (Angola) : Son « Mur de photos » témoigne de l'histoire de l'Angola à travers des maisons en ruines, symboles d'un pays entre destruction guerrière et espoir de renaissance.
  
• Romuald Hazoumè (Bénin) : Célèbre pour ses masques fabriqués à partir de bidons en plastique. Il dénonce le cynisme colonial : « Les Européens ont emporté nos masques de bois précieux et ont laissé leurs déchets plastiques en Afrique ; je leur renvoie donc leurs propres déchets sous forme d'art. »
  
• Samuel Fosso (Centrafrique) : À travers ses autoportraits, il interroge l'histoire de l'esclavage et la complicité de certains chefs locaux qui ont vendu leurs propres frères pour quelques perles ou coquillages.
  
• El Anatsui (Ghana) : Conçoit d'immenses draperies scintillantes faites de capsules de bouteilles d'alcool. Il rappelle qu'autrefois, l'alcool était troqué par les Européens contre l'or et les esclaves africains.
  
• Wangechi Mutu (Kenya) : Maîtresse du collage, elle dénonce la manipulation des médias et la fétichisation du corps de la femme noire, tout en explorant l'Afrofuturisme.
  
• Chéri Samba (Congo) : Utilise la peinture populaire et le texte (Français/Lingala) pour que l'art soit accessible à l'homme de la rue. Ses œuvres sont un miroir des luttes quotidiennes et de la corruption politique au Congo.
  

La perspective parisienne : Entre musée et réalitéDepuis le 6ème étage du Centre Pompidou, à travers les grandes baies vitrées qui surplombent Paris, l'auteur note une réalité amère : en bas, dans les rues, les immigrés noirs s'activent comme des « fourmis », occupant les métiers les plus pénibles (nettoyage des rues, gares, cuisines) que les autres refusent.
L'exposition Africa Remix marque un tournant historique. Alors que les arts traditionnels africains ont longtemps été confinés aux musées d'anthropologie, leur entrée dans un temple de l'art moderne comme le Centre Pompidou déclenche de nouveaux débats essentiels sur le colonialisme et la mondialisation.
ConclusionAprès son succès à Paris en 2005, cette exposition itinérante a poursuivi sa route vers le Mori Art Museum de Tokyo en 2006, s'inscrivant ainsi durablement dans l'histoire de l'art mondial.